ΠΗΓΗ: (https://www.topoguide.gr/mountains/attiki/advs_mikri_attiki/hiking_on_attiki_agriliki.php)
Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟ ΒΩΜΟ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΩΣ -ΣΗΜΕΙΟ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΠΡΙΝ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΕΡΣΩΝ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ!
Ο Γεώργιος Σωτηριάδης (1852–1942) ήταν διακεκριμένος Έλληνας αρχαιολόγος και πανεπιστημιακός, ο οποίος διεξήγαγε σημαντικές ανασκαφές στην περιοχή του Μαραθώνα και της Αιτωλίας (Θέρμος). Στο πλαίσιο των ερευνών του στην ευρύτερη περιοχή του Μαραθώνα, εξέτασε αρχαιολογικές θέσεις γύρω από το βουνό Αγριλίκι.
Βωμός Ηρακλέους και Αγριλίκι
- Τοποθεσία: Ο Σωτηριάδης εντόπισε αρχαία κατάλοιπα στις πλαγιές του Αγριλικιού (το αρχαίο "Μικρόν Ελευσίνιον" ή λόφος του Ηρακλείου), κοντά στον Μαραθώνα.
- Ανασκαφικές Έρευνες: Σε δημοσιεύσεις του (όπως το 1933/1940), αναφέρεται σε έρευνες στο Αγριλίκι, όπου η παρουσία του βωμού και του ναού του Ηρακλέους συνδέεται με τη λατρεία του ήρωα στην περιοχή και τη θέση της αρχαίας Τρικορύνθου ή του Μαραθώνα.
- Σύνδεση με το Ηράκλειο: Ο Σωτηριάδης αναφέρει συγκεκριμένα μέρη της νοτιοδυτικής πλευράς του "Ηρακλείου" (Αγριλίκι) κοντά στον Μαραθώνα.
ΚΑΠΟΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΙΕΡΑ ΤΗΣ ΤΕΤΡΑΠΟΛΕΣΩΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ
Ο Μαραθώνας συνδέεται στενά με τη διάσημη μάχη του 490 π.Χ., η οποία έχει περιγραφεί γλαφυρά από τον Ηρόδοτο. Οι ήρωες και οι θεοί που συνέβαλαν σε αυτή τη νίκη των Ελλήνων λατρεύονταν στην τετράπολη του Μαραθώνα, η οποία αποτελούνταν από τους οικισμούς Μαραθώνα, Τρικόρυνθο, Οινόη και Προβάλινθο.
Ο Απόλλωνας, η Άρτεμις, καθώς και ο Διόνυσος, ήταν θεότητες που λατρεύονταν επίσης στον Μαραθώνα. Ο Ηρακλής θεωρούνταν ο προστάτης και σημαντικός ήρωας του Μαραθώνα. Το ιερό του βρίσκεται στην περιοχή Βαλάρια, ενώ ο Πάνας και οι Νύμφες λατρεύονταν σε ένα πολυθάλαμο σπήλαιο βορειοδυτικά της Οινόης. Τα ιερά των άλλων θεοτήτων, γνωστά από φιλολογικές πηγές, δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί με βεβαιότητα.
ΚΑΤΑ ΕΠΙΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ Ο ΒΩΜΟΣ Η ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΩΣ ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΑ ΕΥΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΑΛΑΡΙΑ ΤΗΣ Ν.ΜΑΚΡΗΣ
Το Ιερό του Ηρακλέους στον Μαραθώνα αποτελεί ένα από τα σημαντικά, αν και λιγότερο προβεβλημένα, αρχαιολογικά σημεία της περιοχής, καθώς ο Ηρακλής θεωρούνταν ο κατ' εξοχήν προστάτης ήρωας της Μαραθώνιας Τετραπόλεως.
Τοποθεσία και Περιοχή Βαλάρια κοντά στη Νέα Μάκρη?
- Θέση: Το ιερό εντοπίζεται στην περιοχή Βαλάρια (ή Βαλαριά), η οποία βρίσκεται βόρεια του έλους της Μπρεξίζας (κοντά στη Νέα Μάκρη) και νοτιοδυτικά του Τύμβου του Μαραθώνα.
- Αρχαιολογική Ταύτιση: Η θέση ταυτίστηκε από τον αρχαιολόγο Eugene Vanderpool, ο οποίος βασίστηκε σε επιγραφές που βρέθηκαν στην περιοχή και αναφέρονταν στο "Ηράκλειον".
- Κατάσταση: Σήμερα, δεν υπάρχουν ορατά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα (ερείπια) του ιερού στο σημείο.
Ιστορικό Πλαίσιο
- Ο Ηρακλής λατρευόταν ως ο "θεμελιωτής" της δύναμης των Μαραθωνίων.
- Στην ευρύτερη περιοχή της Τετραπόλεως (Μαραθώνας, Τρικόρυθος, Οινόη, Προβάλινθος) πιστοποιείται η λατρεία του, αν και τα ταυτισμένα ιερά είναι λίγα σε σχέση με τις φιλολογικές αναφορές.
Σχετικά σημεία ενδιαφέροντος
- Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα: Στεγάζει ευρήματα από την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων αυτών από τις ανασκαφές στην πεδιάδα του Μαραθώνα.
- Ρωμαϊκό Ιερό της Ίσιδας: Βρίσκεται κοντά, στην περιοχή της Μπρεξίζας.
Στην περιοχή Βαλάρια δεν έχει αναπτυχθεί οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος επισκέψιμος με ευρήματα, καθώς η ταύτιση βασίζεται κυρίως στις επιγραφικές μαρτυρίες ΠΗΓΗ: (ToposText, Princeton Encyclopedia of Classical Sites)
ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΩΜΟΥ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΩΣ ΣΤΟ ΑΓΡΙΛΙΚΙ ΣΤΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ-ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΑΘΗΝΑΙΟΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΘΗΚΑΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΜΑΧΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΡΣΕΣ!
Ο Βωμός (ή Τέμενος) του Ηρακλέους στον Μαραθώνα αποτελεί αρχαιολογικό χώρο μεγάλης σημασίας, άμεσα συνδεδεμένο με τη Μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.) και το όρος Αγριλίκι.
ΤΟ ΑΓΡΙΛΙΚΙ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗ Ν.ΜΑΚΡΗ
Ακολουθούν τα βασικά στοιχεία που συνδέουν αυτά τα τρία σημεία:
- Τοποθεσία & Αγριλίκι: Το Ιερό του Ηρακλέους (Ηράκλειον) βρισκόταν στη βόρεια υπώρεια του βουνού Αγριλίκι, κοντά στην αρχαία πόλη του Μαραθώνα. Το Αγριλίκι δεσπόζει της πεδιάδας του Μαραθώνα και η τοποθεσία του ιερού πρόσφερε στρατηγικό πλεονέκτημα, καθώς έλεγχε το δρόμο προς την Αθήνα.
- Σύνδεση με τη Μάχη του Μαραθώνα: Στο Ηράκλειο αυτό στρατοπέδευσαν οι Αθηναίοι οπλίτες πριν από τη μάχη. Η θέση αυτή επέτρεπε στους Έλληνες να εμποδίσουν την κίνηση του περσικού ιππικού και να προστατεύσουν το στενό πέρασμα.
- Ιστορικό Πλαίσιο: Ο Ηρακλής θεωρούνταν προστάτης της περιοχής, καθώς η Μαραθώνα αποτελούσε μέρος της αρχαίας Τετραπόλεως. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θησέας είχε εγκαταστήσει τους απογόνους του Ηρακλή (Ηρακλείδες) στην περιοχή.
- Ανασκαφές: Ο αρχαιολόγος Σωτηριάδης αναζήτησε και ερεύνησε το ιερό στη βόρεια πλαγιά του Αγριλικιού.
- Σήμερα: Η περιοχή του Αγριλικιού είναι δημοφιλής για ορειβασία και πεζοπορία, με διαδρομές που ξεκινούν από τη Νέα Μάκρη και καταλήγουν κοντά στον αρχαιολογικό χώρο..
Η ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΗΜΙΘΕΟΥ ΗΡΩΑ ΗΡΑΚΛΗ ΜΑΚΑΡΙΑ- Η ΑΥΤΟΘΥΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ Η ΜΑΚΑΡΙΑ ΠΗΓΗ ΣΤΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ
Σήμερα πολλοί που κάνουμε βόλτα στην πεδιάδα του Μαραθώνα είτε για να πάμε στο γνωστό πευκοδάσος για μια γρήγορη εξόρμηση του Σαββατοκύριακου ή για να πάμε προς την Αγία Μαρίνα και να πάρουμε το Φερυ για Εύβοια περνάμε απο τη Λεωφόρο Σχοινιά και την επέκταση της τη Λεωφόρο Σουλίου, χωρίς όμως να συνειδητοποιούμε καθώς πολλοί δεν γνωρίζουμε την ύπαρξη όμως της Μακαρίας πηγής καθώς και του Συμβολισμού της.
Η Μακαρία ήταν ηρωίδα της Ελληνικής Μυθολογίας, κόρη του Ηρακλή και της Δηιάνειρας, γνωστή για την αυτοθυσία της. Κατά τον πόλεμο των Ηρακλειδών κατά του Ευρυσθέα, θυσιάστηκε στον Μαραθώνα για να εξασφαλίσει τη νίκη των αδελφιών της και των Αθηναίων, σύμφωνα με χρησμό. Μια πηγή κοντά στον Μαραθώνα ονομάστηκε προς τιμήν της.
Βασικά Στοιχεία
- Γονείς: Ηρακλής και Δηιάνειρα.
- Αδέλφια: Ύλλος, Γληνέας, Οδίτης ή Κτήσιππος.
- Μύθος: Όταν ο Ευρυσθέας καταδίωκε τους απογόνους του Ηρακλή, η Μακαρία κατέφυγε ως ικέτιδα στην Αθήνα (Μαραθώνας) με τα αδέλφια της. Για να νικήσουν οι Αθηναίοι, απαιτήθηκε μια ανθρωποθυσία από τη γενιά του Ηρακλή, και η Μακαρία προσφέρθηκε οικειοθελώς.
- Λογοτεχνία: Αποτελεί κεντρικό πρόσωπο στην τραγωδία του Ευριπίδη «Ηρακλείδες».
Η θυσία της κατέστησε το όνομά της σύμβολο ευγενούς Αυτοθυσίας, με την πηγή στον Μαραθώνα να διατηρεί τη μνήμη της!
Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΗΨΙΟΥ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ ΙΟΛΑΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΑΡΙΑ ΠΗΓΗ!
Στην ελληνική μυθολογία, ο Ιόλαος (ανηψιός, ηνίοχος και πιστός σύντροφος του Ηρακλή) συνδέεται άμεσα με την περιοχή του Μαραθώνα κυρίως μέσω του μύθου των Ηρακλειδών και της τιμωρίας του Ευρυσθέα.
Η σχέση Ιόλαου και Μαραθώνα:
- Ο θάνατος του Ευρυσθέα: Μετά τον θάνατο του Ηρακλή, ο Ιόλαος προστάτευσε τα παιδιά του (Ηρακλείδες) από τον διώκτη τους, Ευρυσθέα, βασιλιά των Μυκηνών. Σύμφωνα με τον μύθο, στη μάχη που έγινε στον Μαραθώνα (όπου οι Αθηναίοι είχαν δώσει άσυλο στους Ηρακλείδες), ο γέροντας πλέον Ιόλαος, με θεϊκή παρέμβαση, απέκτησε ξανά τη νεανική του δύναμη, καταδίωξε και σκότωσε τον Ευρυσθέα.
- Το τοπωνύμιο "Ευρυσθέως Κεφαλή": Ο Ιόλαος έκοψε το κεφάλι του Ευρυσθέα και το έθαψε στον Μαραθώνα, σε ένα ύψωμα που ονομάστηκε «Ευρυσθέως Κεφαλή», για να θυμίζει τη νίκη των Ηρακλειδών.
- Λατρεία και Πηγή Μακαρία: Κοντά στο σημείο αυτό, υπήρχε πηγή που ονομάστηκε Μακαρία, προς τιμήν της κόρης του Ηρακλή που θυσιάστηκε εκεί.
- Σύνδεση με τον Ηρακλή: Ο Μαραθώνας θεωρείται ιερός τόπος του Ηρακλή, και ο Ιόλαος, ως ο στενότερος σύντροφός του, λατρευόταν εκεί!!!
ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΕΥΡΥΣΘΕΩΣ ΚΕΦΑΛΗ ΣΤΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ?
Η "Ευρυσθέως Κεφαλή" ήταν ένας τύμβος/μνημείο στην αρχαία Αττική, κοντά στη Μακαρία Πηγή στον Μαραθώνα, όπου σύμφωνα με τον μύθο θάφτηκε το κεφάλι του Ευρυσθέα από τον Ιόλαο. Η περιοχή αυτή συνδέεται με τη μυθολογική παράδοση των Ηρακλειδών και βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή του Μαραθώνα.
Βασικές Πληροφορίες:
- Τοποθεσία: Κοντά στη Μακαρία Πηγή, περιοχή Μαραθώνα.
- Μυθολογικό πλαίσιο: Σημείο ταφής του κεφαλιού του Ευρυσθέα, εχθρού του Ηρακλή, από τον Ιόλαο.
- Χαρακτηριστικά: Περιγράφεται ως τύμβος, ορατός στην αρχαιότητα.
- Σήμερα απο το 2014 και μετά, τελείται αγώνας δρόμου στο σημείο της αναστροφής του δρομικού αγώνα προς τιμήν του εμπνευστή του Μαραθωνίου δρόμου Φιλέλληνα και Γλωσσολόγου Μισέλ Μπρεάλ.
ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΟΥ ΕΥΡΥΣΘΕΑ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΡΑΘΩΝΑ!
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο τάφος του Ευρυσθέα, του βασιλιά των Μυκηνών που επέβαλε τους άθλους στον Ηρακλή, συνδέεται με την περιοχή του Μαραθώνα, καθώς εκεί έλαβε χώρα η τελική σύγκρουση μεταξύ των Ηρακλειδών (παιδιών του Ηρακλή) και των Αθηναίων εναντίον του Ευρυσθέα.
Ακολουθούν τα βασικά στοιχεία σχετικά με την παράδοση αυτή:
- Το σημείο ταφής: Η παράδοση αναφέρει ότι ο Ευρυσθέας σκοτώθηκε στον Μαραθώνα (ή κοντά στη Σκιρωνίδα οδό) και το σώμα του ενταφιάστηκε στην Αττική. Ειδικότερα, ορισμένες πηγές τοποθετούν το σώμα του στην περιοχή του Γαργηττού (σύγχρονος Γέρακας/Γλυκά Νερά) και το κεφάλι του χωριστά, κοντά στην Τρικορυνθία (στην πεδιάδα του Μαραθώνα), κοντά στην πηγή της Μακαρίας.
- Η τοποθεσία "Ευρυσθέως Κεφαλή": Στην περιοχή κοντά στη Μακαρία Πηγή, αναφέρεται ένα σημείο με το όνομα "Ευρυσθέως κεφαλή", όπου, σύμφωνα με τον μύθο, έθαψε το κεφάλι του ο Ιόλαος (ανιψιός του Ηρακλή).
- Μυθολογικό πλαίσιο: Ο Ευρυσθέας εισέβαλε στην Αττική με στρατό για να εξοντώσει τους Ηρακλείδες, οι οποίοι είχαν βρει καταφύγιο στους Αθηναίους. Στη μάχη που ακολούθησε, οι Ηρακλείδες και οι Αθηναίοι νίκησαν, και ο Ευρυσθέας σκοτώθηκε
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)